Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), việc áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) không nhằm tăng giá điện mà tạo động lực dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm, qua đó giảm chi phí vận hành hệ thống, tận dụng tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.
Liên quan đến biểu giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng (Time of Use - TOU), Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết đây là công cụ quản lý nhu cầu điện đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm điều tiết phụ tải, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện và tối ưu chi phí sử dụng điện.
Theo NSMO, cơ chế này áp dụng các mức giá điện khác nhau theo từng khung giờ trong ngày, qua đó khuyến khích khách hàng điều chỉnh thời điểm sử dụng điện phù hợp với điều kiện vận hành của hệ thống.[Image: ]
NSMO: Giá điện theo giờ giúp giảm chi phí vận hành, hạn chế huy động nguồn điện giá cao.
Điều chỉnh để phù hợp thực tế vận hành
NSMO cho biết việc nghiên cứu điều chỉnh khung giờ sử dụng điện và áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng xuất phát từ những thay đổi lớn của hệ thống điện Việt Nam trong những năm gần đây.
Đáng chú ý, công suất các nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, tăng nhanh đã làm thay đổi đáng kể phương thức vận hành hệ thống điện. Trong khi điện mặt trời phát công suất lớn vào ban ngày thì nhu cầu sử dụng điện lại thường đạt đỉnh vào cuối buổi chiều và buổi tối - thời điểm nguồn điện này suy giảm mạnh.
Đây cũng là lúc hệ thống phải huy động các nguồn điện linh hoạt có chi phí cao như tuabin khí, LNG hoặc dầu để đáp ứng nhu cầu phụ tải.
Theo NSMO, khung giờ cao điểm hiện nay được xây dựng dựa trên đặc điểm phụ tải và cơ cấu nguồn điện của hơn một thập kỷ trước nên không còn phản ánh đầy đủ thực tế vận hành. Vì vậy, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm và tiến tới áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng nhằm đưa tín hiệu giá điện tiệm cận hơn với chi phí cung ứng điện ở từng thời điểm.
Theo NSMO, mục tiêu cốt lõi của biểu giá điện theo thời gian sử dụng là tạo động lực kinh tế để khách hàng dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi các khung giờ hệ thống chịu áp lực lớn nhất.
Khi tín hiệu giá phản ánh đúng chi phí vận hành, khách hàng sẽ có động lực điều chỉnh kế hoạch sản xuất, đầu tư các giải pháp quản lý năng lượng hoặc hệ thống lưu trữ điện. Điều này góp phần giảm công suất cực đại của hệ thống, cải thiện hệ số phụ tải và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng điện.
[Image: ]
Khuyến khích dịch chuyển phụ tải, giảm áp lực cho hệ thống.
Đối với Việt Nam, việc chuyển một phần nhu cầu sử dụng điện từ buổi tối sang ban ngày còn giúp tận dụng hiệu quả hơn nguồn điện mặt trời đang phát công suất cao, hạn chế tình trạng phải cắt giảm nguồn năng lượng tái tạo trong khi vẫn phải huy động các nguồn điện có giá thành cao vào buổi tối.
Theo tính toán của NSMO dựa trên dữ liệu vận hành thực tế, nếu dịch chuyển được khoảng 3-5% phụ tải từ buổi tối sang ban ngày, công suất đỉnh của hệ thống có thể giảm từ 450-750 MW. Trường hợp tỷ lệ dịch chuyển đạt khoảng 10%, công suất đỉnh có thể giảm tới 1.500 MW.
Đơn vị này cho rằng việc giảm phụ tải đỉnh không chỉ hạn chế nhu cầu huy động các nguồn điện giá cao mà còn giảm áp lực đầu tư bổ sung nguồn và lưới điện phục vụ các đợt cao điểm ngắn hạn. Chi phí mua điện tiết kiệm được có thể lên tới hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, tùy theo mức độ dịch chuyển phụ tải.
Bên cạnh đó, cơ chế này còn góp phần nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, giảm nguy cơ thiếu điện trong các thời điểm nhu cầu tăng cao. Theo NSMO, thiệt hại kinh tế do thiếu điện trong điều kiện cực đoan lớn hơn rất nhiều so với chi phí phát điện, do đó mọi giải pháp giúp giảm đỉnh phụ tải đều mang lại lợi ích kinh tế - xã hội đáng kể.
Điều chỉnh khung giờ không đồng nghĩa tăng giá điện
Cuối tháng 4, Bộ Công Thương đã ban hành quyết định quy định khung giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm của hệ thống điện quốc gia.
[Image: ]
Điều chỉnh khung giờ không đồng nghĩa tăng giá điện.
Theo đó, giờ cao điểm được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng từ 17h30 đến 22h30, tổng cộng 5 giờ mỗi ngày; Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm. Giờ thấp điểm được tính từ 0h đến 6h hàng ngày, còn giờ bình thường áp dụng trong các khoảng thời gian còn lại.
NSMO nhấn mạnh việc điều chỉnh khung giờ cao điểm không đồng nghĩa với việc tăng giá điện. Mức giá điện hiện hành cũng như tổng số giờ cao điểm vẫn được giữ nguyên, chỉ thay đổi thời điểm áp dụng để phản ánh sát hơn tình hình vận hành thực tế của hệ thống điện.
Đối với khách hàng sinh hoạt, việc điều chỉnh khung giờ hiện chỉ áp dụng với nhóm khách hàng sử dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng.
Phần lớn hộ gia đình đang áp dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt thông thường sẽ không thay đổi cách tính tiền điện và không bị ảnh hưởng trực tiếp.
Đối với doanh nghiệp, NSMO cho rằng mục tiêu của chính sách không phải làm tăng chi phí điện mà khuyến khích sử dụng điện hiệu quả hơn.
Nếu chủ động sắp xếp hoạt động sản xuất, chuyển một phần phụ tải sang giờ bình thường hoặc giờ thấp điểm, doanh nghiệp có thể tối ưu, thậm chí giảm chi phí tiền điện so với trước.
Kỳ Thư