VNR trước yêu cầu chuyển đổi mô hình để tạo động lực đầu tư mới

Với mô hình vừa được thiết lập, VNR đang đứng trước yêu cầu đổi mới quản trị, khai thác tài sản và làm chủ công nghệ để đón đầu chu kỳ đầu tư đường sắt mới.

Tổng hợp từ Nhà đầu tư · 15:46 21/10/2026

30 giây3 phút

[Image: VNR trước yêu cầu chuyển đổi mô hình để tạo động lực đầu tư mới]

Từ chuyển đổi pháp lý đến đổi mới thực chất

Tại lễ kỷ niệm 145 năm đường sắt Việt Nam, 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chỉ ra nghịch lý: đường sắt là hạ tầng chiến lược nhưng trong nhiều thập kỷ chỉ nhận khoảng 3-5% tổng vốn đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông. Nguồn lực bảo trì còn hạn chế, trong khi thị phần đường sắt chỉ chiếm 0,12% vận tải hành khách và 0,18% vận tải hàng hóa.

Những con số này cho thấy khoảng cách giữa vai trò chiến lược của đường sắt với vị thế thực tế trong hệ thống vận tải. Khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, bài toán không chỉ là xây dựng tuyến mới mà còn là nâng năng lực đầu tư, vận hành, bảo trì và phát triển công nghiệp đường sắt.

Ngày 11/8/2026, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chính thức chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR). Công ty mẹ do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, hoạt động theo mô hình tập đoàn kinh tế đa ngành với các lĩnh vực cốt lõi gồm vận tải đường sắt, xây dựng và bảo trì, công nghiệp và dịch vụ đường sắt.

Việc chuyển đổi được thực hiện trên cơ sở Nghị định 366/2025/NĐ-CP về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Quyết định 498/QĐ-TTg ngày 27/3/2026 phê duyệt phương án cơ cấu lại giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, cùng Quyết định 1504/QĐ-TTg ngày 6/8/2026 về mục tiêu xây dựng VNR thành tập đoàn kinh tế đa ngành.

Theo định hướng được phê duyệt, VNR hướng tới phát triển vận tải đường sắt hiện đại, an toàn, hiệu quả; đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến năm 2030, doanh nghiệp đặt mục tiêu áp dụng đầy đủ các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) trên nền tảng số. Tầm nhìn đến năm 2035 là trở thành tập đoàn kinh tế đường sắt lớn trong nước, đủ khả năng tiếp nhận vận hành, bảo trì các tuyến mới, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong logistics đa phương thức và vận tải liên vận quốc tế.

Chuyển đổi sang mô hình tập đoàn không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay hình thức pháp lý. Vấn đề cốt lõi là VNR có thể chuyển hóa mô hình mới thành năng lực đầu tư, quản trị tài sản và phát triển các lĩnh vực kinh doanh hỗ trợ lẫn nhau hay không.

“Việc chuyển đổi thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đòi hỏi bước chuyển mạnh mẽ về tư duy, quản trị và năng lực tổ chức thực hiện. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh tại buổi làm việc ngày 6/8/2026: Phát triển kết cấu hạ tầng phải trở thành một ngành kinh tế chiến lược, tạo ra thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất trong nước, quỹ đất không gian phát triển phải được dự trữ, bảo vệ với tầm nhìn ít nhất 50 năm.”

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc

Gỡ điểm nghẽn nguồn lực, phát triển công nghiệp đường sắt

Yêu cầu đổi mới càng cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài 1.541 km và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng định hướng phát triển các tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, TP.HCM - Cần Thơ và kết nối đường sắt với Lào, khu vực Đông Nam Á.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, ngành đường sắt phải chuyển từ tư duy thụ động, phụ thuộc ngân sách sang chủ động đầu tư, tạo nguồn lực và dẫn dắt hệ sinh thái. "Chính phủ sẽ rà soát, tháo gỡ vướng mắc thể chế, xem xét bổ sung vốn điều lệ, cơ chế đặt hàng và nguồn vốn bảo trì kết cấu hạ tầng. Tuy nhiên, cơ chế hỗ trợ phải đi cùng trách nhiệm thực thi và hiệu quả sử dụng nguồn lực", Phó Thủ tướng nhấn manh.

Ông cũng lưu ý, Nhà nước tạo cơ chế nhưng không làm thay. Cơ chế phải đi kèm với trách nhiệm, với nguồn lực, phải đi kèm với giải trình.

[Image: ]

Ngành đường sắt hướng tới mục tiêu an toàn, chất lượng . Ảnh: ĐSVN

Một nhiệm vụ được đặt ra là khai thác hiệu quả tài sản đường sắt hiện hữu. VNR đang quản lý 312 nhà ga; theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực, cần nghiên cứu phát huy giá trị tài sản trong, trên và xung quanh nhà ga, gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Mạng lưới ga cũng cần kết nối tốt hơn với cảng biển, khu công nghiệp và các hành lang logistics để phát triển dịch vụ vận tải, vận chuyển hàng hóa liên vận quốc tế.

Để biến tiềm năng thành nguồn lực thực tế, VNR cần phương án khai thác phù hợp, cơ chế triển khai rõ ràng và năng lực quản trị tài sản minh bạch.

Bên cạnh tài sản, phát triển công nghiệp đường sắt là yêu cầu quan trọng. Tỷ lệ nội địa hóa đầu máy hiện khoảng 10%, cho thấy dư địa lớn để nâng cao năng lực sản xuất, sửa chữa và bảo trì trong nước. Phó Thủ tướng yêu cầu hình thành tổ hợp công nghiệp đường sắt, thúc đẩy hợp tác quốc tế gắn với mục tiêu tự chủ, làm chủ công nghệ cốt lõi; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, khu vực tư nhân, trường đại học và viện nghiên cứu.

Với VNR, đây là hướng để mô hình tập đoàn đa ngành phát huy hiệu quả, kết nối vận tải với xây dựng, bảo trì, công nghiệp và dịch vụ thay vì để các lĩnh vực hoạt động rời rạc.

Nguồn nhân lực cũng là thách thức lớn. Ngành đường sắt hiện có hơn 22.000 lao động, trong đó tỷ lệ lao động có trình độ sơ cấp, trung cấp còn trên 71%. Phó Thủ tướng yêu cầu chuẩn bị nhân lực trước khi các tuyến mới đi vào khai thác, với mục tiêu chậm nhất ba năm sau khi tuyến mới vận hành, người lao động Việt Nam phải làm chủ hoàn toàn công tác vận hành và bảo trì.

[Image: ]

Ngành đường sắt thời gian qua đã có chuyển biến trong tư duy chiến lược và phát triển sản phẩm. Ảnh: VNR

Về phía doanh nghiệp, Tổng Giám đốc VNR Hoàng Gia Khánh cho biết ngành đường sắt thời gian qua đã có chuyển biến trong tư duy chiến lược và phát triển sản phẩm, từng bước biến những hạn chế thành lợi thế.

Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh, Tập đoàn xác định phát huy nội lực, hợp tác hiệu quả và tạo đột phá là những định hướng trọng tâm của tập đoàn trong giai đoạn tới.

Ngoài ra, VNR cũng cần hướng tới các chuẩn mực quản trị hiện đại, minh bạch hóa kế toán, tích hợp dữ liệu, xây dựng bản đồ số và quản lý tài sản theo vòng đời. Đây là nền tảng để kiểm soát chi phí, nâng hiệu quả vận hành và tăng trách nhiệm giải trình trong sử dụng vốn.

Chuyển đổi sang mô hình tập đoàn mở ra khuôn khổ tổ chức mới cho VNR, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng huy động và sử dụng nguồn lực, khai thác tài sản, làm chủ công nghệ và chuẩn bị nhân lực cho các tuyến mới. Như chỉ đạo của Phó Thủ tướng, kết quả phải đo đếm được, có đầu mối chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Đây cũng là thước đo để đánh giá việc chuyển đổi mô hình có thực sự tạo ra năng lực đầu tư mới cho ngành đường sắt hay không.

Thanh Thanh

Link gốc

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

VNR trước yêu cầu chuyển đổi mô hình để tạo động lực đầu tư mới

VNR trước yêu cầu chuyển đổi mô hình để tạo động lực đầu tư mới

Toàn văn từ nguồn

VNR trước yêu cầu chuyển đổi mô hình để tạo động lực đầu tư mới

Tin liên quan

Doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh

PNJ: Bà Cao Thị Ngọc Dung - Nếu có lựa chọn tốt hơn tôi đã không bán cổ phiếu PNJ

NTP: Vượt 37% kế hoạch lợi nhuận năm chỉ sau 9 tháng

PNJ: Cần thêm 100 - 150 tỷ đồng/tháng để duy trì hoạt động

KSF: Nhiều tổ hợp vào cao điểm bàn giao, KĐT đa mục tiêu xúc tiến GPMB

Vincom Retail bắt tay “ông lớn” QooQoo Premium Buffet Hàn Quốc