Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị TP Hà Nội nghiên cứu, đề xuất phương án xây dựng 3 đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống, sông Đà, phù hợp với quy hoạch thủy lợi đã được phê duyệt.
Xây đập dâng để làm sống lại các dòng sông
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Văn bản phúc đáp công văn của UBND thành phố Hà Nội về việc đầu tư xây dựng đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống, sông Đà, góp phần làm "sống lại" sông Tô Lịch, sông Đáy, sông Nhuệ...
[Image: ]
Vị trí dự kiến xây dựng đập dâng trên sông Hồng tại xã Xuân Quan và cống Long Tửu. Ảnh: Lê Khánh.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Quy hoạch Phòng, chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050 và Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050 đã đề xuất xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống nhằm điều tiết, kiểm soát dòng chảy, dâng mực nước trên sông Hồng trong thời gian mùa cạn, phục vụ đa mục tiêu tạo cảnh quan, môi trường; phát triển giao thông đường thủy và du lịch, dịch vụ.
Các công trình này đảm bảo lấy nước vào các hệ thống Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống, sông Nhuệ, sông Đáy phục vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, cải tạo môi trường nước các hệ thống thủy lợi; góp phần làm “sống lại” một số dòng sông vùng đồng bằng sông Hồng (sông Đáy, Nhuệ, Tô Lịch, Ngũ Huyện Khê...) thông qua việc duy trì mực nước trên sông Hồng vào mùa cạn.
Các quy hoạch xác định, nghiên cứu xây dựng đập trên sông Đà hoặc sông Hồng nhằm điều tiết dòng chảy, dâng mực nước trên sông Đà trong thời gian mùa cạn bảo đảm lấy nước qua cống Lương Phú, tiếp nước cho sông Tích, sông Đáy;
Đồng thời khai thác tối ưu hiệu quả nguồn nước cho các mục tiêu: cấp nước cho dân sinh, sản xuất, phát điện, giao thông thủy, không để ảnh hưởng đến tiêu nước, thoát lũ trên sông Đà.
Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất việc nghiên cứu, đề xuất phương án xây dựng 3 đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống, sông Đà, phù hợp với các quy hoạch thủy lợi đã được phê duyệt.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh yêu cầu tại Quyết định số 1409/QĐ-BNNMT ngày 21/4/2026 của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường trong việc vị trí, quy mô các công trình ở giai đoạn lập quy hoạch phải đảm bảo các nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể.
Đối với việc nghiên cứu xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống phải đảm bảo vận hành lấy nước vào các cống Xuân Quan (75 m3/giây); vào hệ thống Bắc Hưng Hải, cống Long Tửu (28 m3/giây); vào hệ thống Bắc Đuống, cống Liên Mạc (36 m3/giây); vào hệ thống sông Nhuệ, cống Cẩm Đình (khoảng 8 - 13 m3/giây).
[Image: ]
Các công trình phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn về kinh tế - kỹ thuật, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ảnh: Giang Huy.
Các công trình đảm bảo điều tiết kiểm soát tỷ lệ phân lưu từ sông Hồng sang sông Đuống; kết hợp vận hành với các hồ thượng nguồn bảo đảm cấp nước phục vụ sản xuất và đẩy mặn cho hạ du sông Hồng - sông Thái Bình.
Ngoài ra, nghiên cứu xây dựng đập trên sông Đà hoặc sông Hồng nhằm điều tiết dòng chảy, dâng mực nước trên sông Đà trong thời gian mùa cạn bảo đảm lấy nước qua cống Lương Phú (tối thiểu 60m3/giây) tiếp nước cho sông Tích, sông Đáy...
Bên cạnh đó, khai thác tối ưu hiệu quả nguồn nước cho các mục tiêu cấp nước cho dân sinh, sản xuất, phát điện, giao thông thủy, không để ảnh hưởng đến tiêu nước, thoát lũ trên sông Đà.
Tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn
[Image: ]
Mô phỏng thiết kế đập dâng tại cống Long Tửu. Đồ họa: thiennhien.net.
Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị UBND TP. Hà Nội triển khai nghiên cứu đầu tư bảo đảm các mục tiêu, đáp ứng hiệu quả, tính khả thi về kinh tế - kỹ thuật, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý UBND TP. Hà Nội trong quá trình đầu tư xây dựng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn: không ảnh hưởng khả năng thoát lũ, không làm gia tăng rủi ro thiên tai, không gây sạt lở bờ bãi sông hay bồi lấp phía thượng, hạ lưu ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Các đập dâng đảm bảo mực nước hạ lưu, không làm hạ thấp mực nước phía hạ lưu đập gây ảnh hưởng đến khả năng lấy và tiêu thoát nước của các công trình ven sông.
Đối với đập dâng trên sông Đà, tuyệt đối không gây ảnh hưởng đến mực nước thấp nhất (mực nước hạ lưu) của Nhà máy thủy điện Hòa Bình theo đúng thiết kế trong mọi trường hợp và chế độ vận hành.
Ngoài ra, dự án cần được đánh giá kỹ các tác động về chỉnh trị dòng sông, giao thông thủy, luồng di cư của cá, chống ô nhiễm nguồn nước và vận chuyển bùn cát, bảo đảm đồng bộ với Dự án đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Việt Anh