Bộ Tài chính vừa có Tờ trình về việc phê duyệt Đề án tái cấu trúc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phù hợp với thị trường điện cạnh tranh.
[Image: Bộ Tài chính nêu ý kiến về Đề án tái cấu trúc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)]
Bộ Tài chính vừa có Tờ trình về việc phê duyệt Đề án tái cấu trúc EVN. Ảnh: Cường Ngô
Đề án tái cấu trúc EVN có nội dung trùng với Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại EVN và Kế hoạch cơ cấu lại vốn của EVN đầu tư tại doanh nghiệp khác giai đoạn 2026-2030.
Theo đó: Đề xuất EVN tiếp tục là Công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ trong giai đoạn 2026-2030.
Đề xuất EVN tiếp tục nắm giữ 100% vốn tại 5 Tổng công ty Điện lực, EVNGENCO1, Công ty TNHH MTV Nhiệt điện Thủ Đức; việc nắm giữ vốn của EVN tại EVNNPT.
Thực hiện giảm tỉ lệ vốn góp của EVN tại các EVNGENCO2, 3, đảm bảo EVN duy trì tỉ lệ nắm giữ cổ phần chi phối tại EVNGENCO2, 3; tiếp tục duy trì tỉ lệ nắm giữ vốn tại Công ty cổ phần Năng lượng Vĩnh Tân 3.
Về nội dung tái cấu trúc khâu phát điện, tờ trình của Bộ Tài chính dẫn ý kiến của Bộ Công Thương: "Đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu và chỉ đạo EVN rà soát, đánh giá và đề xuất phù hợp theo định hướng thành lập Tổng công ty Phát điện Chiến lược Quốc gia tại Đề án tái cơ cấu ngành điện, trong đó đề xuất cụ thể lộ trình đảm bảo phù hợp với yêu cầu phát triển của thị trường điện cạnh tranh và không ảnh hưởng đến phương án thu xếp tài chính đối với nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1".
Về vấn đề này, tờ trình của Bộ Tài chính nêu rõ: Đã báo cáo Đảng ủy Chính phủ theo hướng không thành lập Tổng công ty Phát điện Chiến lược Quốc gia, chỉ tái cấu trúc các đơn vị phát điện trong toàn tập đoàn và vẫn đảm bảo các nhà máy điện khi tham gia thị trường phát điện cạnh tranh theo yêu cầu không có phát sinh vướng mắc gì.
[Image: Bộ Tài chính nêu ý kiến về đề án tái cấu trúc Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Ảnh: Cường Ngô (chụp tháng 8.2026)]
Bộ Tài chính nêu ý kiến về đề án tái cấu trúc EVN. Ảnh: Cường Ngô
Về nội dung tái cấu trúc khâu truyền tải điện (tách Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) ra khỏi EVN và tổ chức thành doanh nghiệp độc lập do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ).
Tờ trình của Bộ Tài chính viện dẫn điểm 2 mục III văn bản số 822/BC-BCT ngày 28.9.2026, Bộ Công Thương có ý kiến: "Xây dựng và triển khai phương án tách EVNNPT khỏi EVN và tổ chức thành doanh nghiệp độc lập do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, trực thuộc Bộ chuyên ngành...;
... Trường hợp không tách EVNNPT khỏi EVN: Bộ Công Thương kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét giao Bộ Công Thương thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu đối với EVN, nhằm tạo sự đồng bộ hoàn chỉnh trong chuỗi quản lý ngành, tổ chức thực hiện quy hoạch và điều phối doanh nghiệp nòng cốt, giúp Bộ Công Thương có đủ công cụ chủ sở hữu để xử lý các khoảng trống của thị trường, bảo đảm đồng bộ nhiên liệu - nguồn - lưới và an ninh năng lượng quốc gia".
Bộ Tài chính thấy rằng, kiến nghị của Bộ Công Thương nêu tại văn bản số 822/BC-BCT có sự mâu thuẫn và chưa thống nhất với quan điểm cần phải tách EVNNPT ra khỏi EVN để bảo đảm điều kiện tiên quyết vận hành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh; đồng thời chưa đúng với tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.
Về nội dung này, Bộ Tài chính đã báo cáo Đảng ủy Chính phủ: "Trước mắt đề xuất tiếp tục duy trì mô hình EVNNPT tiếp tục là công ty TNHH MTV do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ như hiện nay để có thời gian nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, song song với việc bảo đảm cho EVN/EVNNPT có thể hoàn thành các nhiệm vụ được giao trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Sau khi các vấn đề này được giải quyết, EVN cần nghiên cứu, rà soát để báo cáo cấp có thẩm quyền về phương án tách EVNNPT ra khỏi EVN theo đúng chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp hiệu quả và tốt hơn hiện tại".
Về lộ trình thực hiện tái cấu trúc khối phân phối và kinh doanh điện, Bộ Tài chính nêu lộ trình đề xuất như sau:
Giai đoạn 1 (đến hết năm 2027): Tiếp tục triển khai, hoàn thành tách bạch chi phí phân phối điện và chi phí kinh doanh bán lẻ điện tại các Tổng công ty điện lực theo quy định tại Quyết định số 3409/QĐ-BCT ngày 20.9.2018 và hướng dẫn của EVN.
Giai đoạn 2 (từ năm 2028 đến hết năm 2030): Hoàn thành việc tách bạch chi phí tại tất cả các cấp điện áp; nghiên cứu xây dựng phương án và triển khai sắp xếp, tách bạch về mặt tổ chức giữa khâu phân phối và khâu kinh doanh bán lẻ điện tại các Tổng công ty điện lực, theo hướng hình thành các đơn vị bán lẻ điện hạch toán phụ thuộc các Tổng công ty điện lực; trong quá trình thực hiện, trường hợp cần thiết thực hiện thí điểm việc tách bạch về tổ chức của khâu phân phối điện với khâu kinh doanh bán lẻ điện trong Tổng công ty điện lực thuộc EVN.
Giai đoạn 3 (từ sau năm 2030): Trong dài hạn, khi VREM (thị trường bán lẻ điện cạnh tranh - PV) đã phát triển đến một mức độ nhất định, khách hàng đủ điều kiện tham gia VREM đã được mở và tăng lên, lúc này cần yêu cầu cao về tính minh bạch giữa các đơn vị hoạt động mang tính cạnh tranh và đơn vị cung cấp dịch vụ trong thị trường, tùy điều kiện thực tế từng Tổng công ty điện lực, thực hiện tách bạch về pháp lý, từng bước chuyển các đơn vị bán lẻ điện hạch toán phụ thuộc thành công ty bán lẻ hạch toán độc lập trong các Tổng công ty điện lực.
Các Tổng công ty điện lực thực hiện chức năng quản lý lưới điện phân phối, các công ty bán lẻ điện hạch toán độc lập trong các Tổng công ty điện lực đóng vai trò là đơn vị bán lẻ điện mặc định, bán điện cho khách hàng sử dụng điện không tham gia thị trường điện, cạnh tranh với các đơn vị bán lẻ khác trên thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Việc nghiên cứu phương án và thực hiện cổ phần hóa công ty bán lẻ điện hạch toán độc lập trong các Tổng công ty điện lực sẽ được thực hiện trong giai đoạn từ sau năm 2035, khi có đủ điều kiện, đảm bảo tuân thủ theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí phân loại doanh nghiệp Nhà nước.
Cường Ngô