PwC Việt Nam vừa ghi nhận thêm một diễn biến đáng chú ý khi hai kiểm toán viên bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đình chỉ tư cách hành nghề đến hết năm 2026. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng chứng kiến sự sụt giảm về doanh thu, số lượng khách hàng có lợi ích công chúng (PIE) và chấm dứt hợp tác với một số khách hàng lớn trong những năm gần đây.
[Image: ]
Lượng khách hàng PIE của PwC Việt Nam ghi nhận giảm trong các năm qua. Ảnh: PwC
Hai kiểm toán viên bị đình chỉ tư cách hành nghề
Ngày 12/6, UBCKNN ban hành Quyết định số 351/QĐ-UBCK đình chỉ tư cách kiểm toán viên đến hết ngày 31/12/2026 đối với ông Quách Thành Châu và ông Nguyễn Vũ Anh Tuấn, hai kiểm toán viên thuộc Công ty TNHH PwC (Việt Nam).
Theo UBCKNN, qua quá trình kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán tại PwC Việt Nam, cơ quan quản lý phát hiện một số sai sót trong hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC) riêng và hợp nhất năm 2025 của CTCP Thép Nam Kim (HoSE: NKG).
PwC Việt Nam là đơn vị kiểm toán BCTC của Nam Kim từ năm 2017 và trong nhiều năm liên tiếp đều đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần. Ba kỳ kiểm toán gần nhất đều do hai kiểm toán viên nêu trên ký báo cáo.
Tuy nhiên, theo kết luận của UBCKNN, đối với BCTC riêng, kiểm toán viên chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm toán theo yêu cầu của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam. Đối với BCTC hợp nhất, cơ quan quản lý cho rằng báo cáo còn tồn tại sai sót kế toán trọng yếu liên quan đến việc ghi nhận quyền sử dụng đất trong quá trình hợp nhất công ty con, trong khi kiểm toán viên vẫn đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần.
Đây là một trong những trường hợp hiếm hoi trong thời gian gần đây kiểm toán viên của một công ty kiểm toán thuộc nhóm Big4 bị UBCKNN đình chỉ tư cách hành nghề do các vấn đề phát sinh trong hồ sơ kiểm toán doanh nghiệp niêm yết.
Doanh thu và số lượng khách hàng PIE cùng giảm
Bên cạnh sự việc tại Thép Nam Kim, PwC Việt Nam cũng đang ghi nhận xu hướng thu hẹp ở nhóm khách hàng có lợi ích công chúng (PIE – Public Interest Entities).
Theo báo cáo công khai của doanh nghiệp, số lượng khách hàng PIE được PwC Việt Nam kiểm toán giảm từ 121 đơn vị trong niên độ 2022 xuống còn 94 đơn vị trong niên độ 2025 (kỳ kế toán kết thúc ngày 30/6/2025).
Doanh thu từ dịch vụ kiểm toán đối với nhóm khách hàng này cũng giảm từ khoảng 83,5 tỷ đồng năm 2023 xuống còn 64,7 tỷ đồng năm 2025.
[Image: ]
Theo quan sát của Nhadautu.vn, giai đoạn 2023–2025, một số khách hàng lớn từng sử dụng dịch vụ của PwC Việt Nam đã thay đổi đơn vị kiểm toán.
Sau gần một thập kỷ hợp tác, CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Novaland - HoSE: NVL) đã chuyển từ PwC Việt Nam sang Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ Tin học Moore AISC kể từ kỳ báo cáo năm 2024. Nova Consumer (UPCoM: NCG) cũng không tiếp tục sử dụng dịch vụ kiểm toán của PwC từ cùng thời điểm.
Theo nghị quyết công bố việc thay đổi đơn vị kiểm toán, Novaland cho biết doanh nghiệp đánh giá dịch vụ do PwC cung cấp chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ kiểm toán và soát xét BCTC theo quy định về công bố thông tin đối với doanh nghiệp niêm yết. Theo Novaland, đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc chậm công bố thông tin trong một số thời điểm của giai đoạn 2023-2024.
Trong khi đó, PwC Việt Nam không công bố thông tin về nguyên nhân chấm dứt hợp tác.
Đối với Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC) và CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam (UPCoM: PAT), hai doanh nghiệp cũng đã thanh lý hợp đồng với PwC Việt Nam và lựa chọn Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn UHY thực hiện kiểm toán BCTC năm 2025.
Quá trình hoàn thiện BCTC của nhóm doanh nghiệp này diễn ra trong bối cảnh phát sinh nhiều biến động về nhân sự cấp cao, khiến tiến độ kiểm toán kéo dài. Sau khi thay đổi đơn vị kiểm toán, hai doanh nghiệp đã hoàn tất và công bố BCTC kiểm toán năm 2025.
Cùng thời gian, Tổng công ty Xây dựng số 1 - CTCP (UPCoM: CC1) cũng lựa chọn Deloitte Việt Nam thực hiện dịch vụ soát xét và kiểm toán thay cho PwC Việt Nam.
Việc doanh nghiệp thay đổi đơn vị kiểm toán không phải hiện tượng hiếm trên thị trường. Nguyên nhân có thể đến từ yêu cầu về tiến độ, chi phí dịch vụ, chiến lược quản trị hoặc các yếu tố chuyên môn khác, tùy từng trường hợp cụ thể.
Lợi nhuận sụt giảm
Về hoạt động kinh doanh tổng thể, PwC Việt Nam ghi nhận kết quả đi lùi từ năm 2022 đến nay. Cụ thể, doanh thu giảm từ 1.361 tỷ đồng năm 2022 xuống còn 648 tỷ đồng năm 2025, trong khi lợi nhuận giảm từ 278 tỷ đồng xuống còn 43,4 tỷ đồng.
Trong đó, kết quả kinh doanh suy giảm mạnh trong năm 2024 do PwC Việt Nam tổ chức lại hoạt động. Từ tháng 2/2024, mảng dịch vụ thuế và tư vấn được chuyển sang một công ty thành viên mới thành lập là Công ty TNHH Thuế và Tư vấn PwC (Việt Nam).
[Image: ]
Ngoài mảng dịch vụ kiểm toán cho nhóm khách hàng PIE kể trên, doanh thu từ các dịch vụ khác (bao gồm quản trị rủi ro và các dịch vụ ngoài dịch vụ đảm bảo) cũng giảm mạnh. Riêng niên độ 2025, doanh thu từ nhóm dịch vụ này giảm từ 524 tỷ đồng xuống còn 102 tỷ đồng.
Do ảnh hưởng của quá trình tái cơ cấu, doanh thu từ nhóm dịch vụ ngoài kiểm toán và dịch vụ đảm bảo cũng giảm mạnh so với các năm trước.
Những thay đổi tại PwC Việt Nam diễn ra trong bối cảnh ngành kiểm toán toàn cầu đang chịu nhiều sức ép từ sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), yêu cầu ngày càng cao về kiểm soát chất lượng và tốc độ tăng trưởng chậm lại tại nhiều thị trường.
Theo công bố của PwC toàn cầu, mạng lưới hiện hoạt động tại 136 quốc gia với khoảng 364.000 nhân viên, thấp hơn so với năm trước.
Trong những năm gần đây, PwC cũng đối mặt với một số vụ việc đáng chú ý tại nhiều thị trường. Cuối năm 2024, PwC Zhong Tian LLP tại Trung Quốc bị cơ quan quản lý xử phạt và đình chỉ hoạt động liên quan đến hoạt động kiểm toán Hengda Real Estate. Trước đó, PwC Australia cũng phải tiến hành cải tổ sau vụ việc liên quan đến việc sử dụng thông tin mật về chính sách thuế.
Các vụ việc này khiến mạng lưới PwC tăng cường kiểm soát chất lượng, siết chặt quy trình quản trị rủi ro và củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ tại nhiều thị trường.
Ngọc Điểm