Nhà đầu tư ngoại đồng loạt tháo chạy, chuyện gì đã xảy ra tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á?

Nhà đầu tư ngoại đồng loạt tháo chạy, chuyện gì đã xảy ra tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á? Vương Vương • 19/10/2026 - 15:34 "Dòng vốn nước ngoài đang rút khỏi thị trường cổ phiếu Indonesia trên diện rộng và giờ đây thị trường trái phiếu cũng bắt đầu chịu sức ép", bà Eugenia Victorino, Trưởng bộ phận chiến lược châu Á tại ngân hàng Skandinaviska Enskilda Banken ở Singapore, nhận định. Thị trường tài chính Indonesia tiếp tục chìm trong làn sóng bán tháo, khi chứng khoán nước này kéo dài đà lao dốc tồi tệ nhất trong gần ba thập kỷ, đồng thời thua lỗ lan rộng sang thị trường trái phiếu và đồng rupiah. Diễn biến tiêu cực này xuất hiện sau khi MSCI cảnh báo Indonesia có thể phải đối mặt với nguy cơ bị hạ hai bậc phân loại thị trường. Chỉ số Jakarta Composite Index (JCI) chuẩn của Indonesia có thời điểm giảm tới 5,4% trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (19/10), nối tiếp cú lao dốc 12% hôm thứ Sáu (16/10). Đà giảm mạnh càng củng cố vị thế Indonesia là thị trường chứng khoán có hiệu suất kém nhất thế giới. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng 12 điểm cơ bản, lên mức cao nhất trong bốn tháng. Đồng rupiah cũng suy yếu 0,2%. Hôm thứ Sáu, MSCI cho biết đang xem xét hạ Indonesia từ nhóm thị trường mới nổi xuống nhóm thị trường độc lập (standalone market). Đây là kịch bản nghiêm trọng hơn đáng kể so với khả năng chuyển Indonesia xuống nhóm thị trường cận biên (frontier market) mà tổ chức cung cấp chỉ số này từng đề cập hồi tháng 1. MSCI cho biết nhà đầu tư lo ngại thông tin về ai đang nắm giữ cổ phiếu tại Indonesia chưa rõ ràng, đồng thời có dấu hiệu một số bên bắt tay nhau để thao túng giao dịch. Theo MSCI , dù Indonesia đã đưa ra nhiều biện pháp cải cách trong năm nay, những thay đổi này vẫn chưa đủ để giải quyết các vấn đề trên. “Dòng vốn nước ngoài đang rút khỏi thị trường cổ phiếu Indonesia trên diện rộng và giờ đây thị trường trái phiếu cũng bắt đầu chịu sức ép”, bà Eugenia Victorino, Trưởng bộ phận chiến lược châu Á tại ngân hàng Skandinaviska Enskilda Banken ở Singapore, nhận định. “Đồng rupiah mất giá đang bào mòn lợi suất thực. Chừng nào tỷ giá chưa ổn định trở lại, các dòng vốn toàn cầu vẫn sẽ chọn đứng ngoài quan sát để bảo toàn an toàn”, bà nói thêm. Diễn biến chỉ số Jakarta Composite Index (JCI) của Indonesia Giới chức Indonesia tìm lời giải từ MSCI Các quan chức Indonesia dự kiến gặp đại diện MSCI trong ngày thứ Hai nhằm làm rõ những vấn đề liên quan, sau khi cho biết họ bất ngờ trước cảnh báo có thể gây chấn động thị trường của tổ chức này. Hôm thứ Sáu, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia (OJK) thông báo đã phát hiện bằng chứng về hành vi thao túng trong giao dịch cổ phiếu và việc phân bổ cổ phiếu trong các đợt phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) của ba doanh nghiệp. Kể từ khi MSCI đưa ra những quan ngại đầu tiên vào tháng 1, Indonesia đã nỗ lực khôi phục niềm tin của thị trường bằng một loạt biện pháp. Các cơ quan quản lý siết chặt quy định về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), cải thiện công bố thông tin cổ đông và tăng cường giám sát tình trạng sở hữu tập trung cũng như hoạt động giao dịch. Tuy nhiên, MSCI cho rằng những vấn đề đáng kể vẫn chưa được giải quyết, trong đó có việc thiếu các biện pháp thực thi đủ mạnh và mang lại hiệu quả thực chất. Tổ chức này dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng vào tháng 6/2027. Nguy cơ Indonesia bị loại khỏi các bộ chỉ số lớn trên toàn cầu đang làm dấy lên lo ngại về một làn sóng rút vốn tiếp theo nếu kịch bản này trở thành hiện thực. Áp lực còn gia tăng bởi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ ở mức trên 5%, khiến tài sản Indonesia trở nên kém hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, tỷ giá rupiah đang tiến sát ngưỡng 18.000 rupiah đổi một USD, còn dư địa tài khóa của Chính phủ ngày càng thu hẹp. Các nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng 5,1 tỷ USD khỏi thị trường cổ phiếu Indonesia trong năm 2026. Với diễn biến hiện tại, dòng vốn rút ra đang trên đà lập kỷ lục theo năm. Siết biên độ giảm, doanh nghiệp đẩy mạnh mua lại cổ phiếu Trước những biến động ngày càng nghiêm trọng, giới chức Indonesia đang triển khai các biện pháp nhằm hạn chế đà bán tháo. Sở Giao dịch Chứng khoán Indonesia hôm thứ Hai đã siết giới hạn biến động giá đối với từng cổ phiếu, giảm mức giảm tối đa trong ngày từ 15% xuống còn 7%. Biện pháp này sẽ được áp dụng đến hết năm nay. Trong khi đó, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia đã gặp các chuyên gia phân tích, nhà kinh tế và những người có ảnh hưởng trong lĩnh vực tài chính vào Chủ nhật (18/10) để trao đổi về các cải cách và diễn biến mới nhất của thị trường. try { if (typeof (dc2) != "undefined" && dc2 !== null) { dc2.show(); } else { document.getElementById("zone-40").remove(); } } catch (e) { } “Áp lực bán vẫn rất lớn, đặc biệt ở những cổ phiếu có ảnh hưởng đáng kể đến chỉ số JCI, chẳng hạn như các ngân hàng lớn”, ông Herditya Wicaksana, chuyên gia phân tích tại công ty chứng khoán PT MNC Sekuritas, cho biết. Theo ông, các biện pháp phòng ngừa như siết giới hạn biến động giá có thể góp phần hạn chế đà giảm sâu hơn của thị trường. Trong bối cảnh niềm tin nhà đầu tư suy yếu, một số doanh nghiệp cũng bắt đầu triển khai kế hoạch mua lại cổ phiếu nhằm hỗ trợ giá cổ phiếu và ổn định tâm lý thị trường. Ba công ty có liên hệ với tỷ phú Prajogo Pangestu dự kiến chi tổng cộng 2.500 tỷ rupiah, tương đương 138 triệu USD, để mua lại cổ phiếu. PT Dian Swastatika Sentosa, doanh nghiệp thuộc tập đoàn Sinar Mas của tỷ phú Franky Widjaja, cũng đề xuất chương trình mua lại cổ phiếu trị giá 1.000 tỷ rupiah. Các động thái này diễn ra sau khi cơ quan quản lý tuần trước công bố các khoản phạt tổng cộng khoảng 117 triệu USD liên quan đến những hành vi thao túng thị trường, trong đó có một số doanh nghiệp liên quan. Indonesia có thể đối mặt với hàng tỷ USD vốn bị rút ra Nếu Indonesia bị loại hoàn toàn khỏi các bộ chỉ số lớn của MSCI, thị trường chứng khoán nước này có thể mất khoảng 5,6 tỷ USD vốn đầu tư từ các quỹ thụ động. Theo Goldman Sachs, con số này có thể tăng thêm 2,7 tỷ USD nếu FTSE Russell cũng loại cổ phiếu Indonesia khỏi các bộ chỉ số của mình. Trong khi đó, Mirae Asset Sekuritas Indonesia ước tính dòng vốn thụ động rút khỏi thị trường có thể vào khoảng 3 tỷ USD. Citigroup Inc. đưa ra dự báo ở mức vài tỷ USD, thuộc nhóm một chữ số tính theo tỷ USD. Rủi ro dòng vốn nước ngoài tiếp tục tháo chạy không chỉ giới hạn ở thị trường cổ phiếu mà còn lan sang trái phiếu và ngoại hối. Ông Lloyd Chan, chiến lược gia ngoại hối tại MUFG Bank ở Singapore, cho rằng thông báo mới nhất của MSCI đang trở thành chất xúc tác thúc đẩy làn sóng bán tháo trái phiếu nội tệ, trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì tâm lý lo ngại. Theo ông, nếu đồng rupiah tiếp tục suy yếu, sức hấp dẫn của việc nắm giữ trái phiếu Indonesia sẽ càng bị bào mòn. Diễn biến lợi suất trái phiếu trong phiên thứ Hai khá trái chiều giữa các kỳ hạn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm có thời điểm tăng lên 7,47%, trong khi lợi suất kỳ hạn 5 năm giảm tới 11 điểm cơ bản, sau khi tăng vọt 22 điểm cơ bản trong phiên thứ Sáu. DBS Group Holdings Ltd. cảnh báo những tác động tiêu cực có thể tiếp tục lan rộng, khiến điều kiện huy động vốn trên các thị trường trở nên thắt chặt hơn. Trong một báo cáo, ngân hàng này nhận định nếu đợt điều chỉnh lan rộng hơn, lợi suất trái phiếu Chính phủ Indonesia kỳ hạn 10 năm có thể tiến sát 7,5%. Diễn biến đó cũng có thể buộc Ngân hàng Trung ương Indonesia phải tăng lãi suất thêm 50-100 điểm cơ bản. Khủng hoảng niềm tin gia tăng sau nhiều tháng tích tụ rủi ro Đợt biến động mới nhất diễn ra trong bối cảnh những sức ép đối với thị trường Indonesia đã tích tụ suốt nhiều tháng. Quá trình rà soát của MSCI đang khiến cơ cấu thị trường và chất lượng quản trị tại Indonesia bị giám sát chặt chẽ hơn. Cùng lúc, nhà đầu tư còn cân nhắc những lo ngại về tính độc lập của Ngân hàng Trung ương và vai trò ngày càng mở rộng của nhà nước trong các ngành công nghiệp chủ chốt dưới thời Tổng thống Prabowo Subianto. MSCI có ảnh hưởng đặc biệt lớn đối với thị trường chứng khoán Indonesia, bởi các bộ chỉ số của tổ chức này được nhà đầu tư toàn cầu sử dụng rộng rãi để xác định quy mô vốn phân bổ vào từng quốc gia. Điều đó đồng nghĩa với việc bất kỳ thay đổi nào trong phân loại thị trường của MSCI cũng có thể tác động trực tiếp đến quyết định phân bổ tài sản của các quỹ đầu tư quốc tế. “Các cơ quan quản lý cần tiếp tục chứng minh quyết tâm bảo vệ tính minh bạch và sự toàn vẹn của thị trường. Ở thời điểm hiện tại, ngay cả nhà đầu tư trong nước cũng không mua vào. Mức độ bất định vẫn quá lớn”, bà Hui Ling Loh, Giám đốc điều hành tại ACG Management Pte., nhận định.