Hai khu vực được coi là "yết hầu" của thị trường năng lượng thế giới đang rơi vào tình trạng tê liệt do xung đột Nga - Ukraine.
[Image: ]
Hoạt động xuất khẩu dầu qua Biển Đen của Nga đang đối mặt cú sốc mới khi một trong những cảng lớn nhất nước này gần như “tắt tiếng” chỉ vài ngày sau khi cơ sở lân cận bị tấn công, làm gián đoạn thêm một tuyến vận chuyển quan trọng ra thị trường toàn cầu.
Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, cảng Sheskharis tại Novorossiysk, đầu mối xuất khẩu dầu thô chủ lực của Nga trên Biển Đen, đã không xếp hàng bất kỳ tàu chở dầu nào kể từ ngày 21/7.
Trong nửa đầu năm nay, cảng này xuất khẩu trung bình khoảng 650.000 thùng/ngày, tương đương một phần đáng kể nguồn cung từ Nga ra thị trường quốc tế.
Việc Sheskharis ngừng hoạt động diễn ra chỉ ít ngày sau khi hệ thống cảng của Liên danh đường ống Caspian (CPC) gần đó bị máy bay không người lái tấn công buộc phải dừng bốc hàng. CPC là tuyến vận chuyển chiếm hơn 80% xuất khẩu dầu của Kazakhstan và tương đương khoảng 2% nguồn cung toàn cầu.
2 cơ sở này nằm cách nhau chỉ vài km, cùng tạo thành một cụm xuất khẩu chiến lược trên Biển Đen. Khi cả hai cùng bị gián đoạn, thị trường dầu mỏ toàn cầu mất đi một “điểm thoát hàng” quan trọng, khiến áp lực nguồn cung gia tăng rõ rệt.
Tác động đã lan ngược về thượng nguồn. Kazakhstan buộc phải cắt giảm sản lượng trong tuần này sau khi CPC ngừng hoạt động. Tại mỏ Tengiz, một trong những mỏ dầu lớn nhất thế giới do Chevron vận hành, sản lượng được cho là đã giảm hơn một nửa do kho chứa đầy, buộc các nhà khai thác phải hạn chế dòng chảy qua đường ống. Nếu Sheskharis tiếp tục “đóng băng”, thêm một cửa xuất khẩu lớn sẽ biến mất khỏi thị trường vốn đang chịu nhiều sức ép.
Diễn biến này phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong chiến lược tấn công của Ukraine. Thay vì chỉ nhắm vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa, các cuộc tấn công bằng drone đã mở rộng sang hạ tầng xuất khẩu và cả hoạt động hàng hải thương mại tại Biển Đen và biển Azov.
Đáp lại, Nga đã phát đi cảnh báo rằng các tàu hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế tại Biển Đen không còn được coi là an toàn, do nguy cơ bị tấn công từ cả drone trên không lẫn trên biển. Điều này có thể khiến các hãng vận tải và bảo hiểm e ngại, làm gián đoạn thêm dòng chảy dầu mỏ.
Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng thiếu "đệm" để hấp thụ các cú sốc nguồn cung. Giá dầu Brent trong tuần đã vượt mốc 100 USD/thùng khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, với xung đột quanh eo biển Hormuz và các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ đe dọa dòng chảy dầu từ Vùng Vịnh.
Trước đây, khi một khu vực gặp gián đoạn, nguồn cung từ nơi khác có thể bù đắp. Tuy nhiên, hiện nay, Biển Đen, vốn được kỳ vọng là nguồn thay thế, lại trở thành điểm phát sinh rủi ro mới.
Ngoài ra, lượng tồn kho dầu toàn cầu không còn dồi dào như đầu năm. Các kho dự trữ chiến lược đã được rút ra liên tục trong nhiều tháng, trong khi tồn kho thương mại sụt giảm mạnh. Biên lợi nhuận lọc dầu vẫn ở mức cao, đặc biệt khi nguồn cung diesel bị siết chặt, cho thấy thị trường vẫn trong trạng thái căng thẳng.
**Theo Oilprice**
Vu Lam